Phẫu thuật cột sống thắt lưng bao gồm việc cắt bỏ, sửa chữa các cấu trúc cột sống để điều trị các chấn thương, bệnh lý, và/hoặc các dị tật ảnh hưởng đến cột sống giữa các đoạn vận động cột sống L1-S1.
Khoảng 10% bệnh nhân bị đau lưng tiến triển thành đau lưng mãn tính, và một phần nhỏ trong số những bệnh nhân này lựa chọn phẫu thuật để giảm đau.
- Mục đích của phẫu thuật cột sống thắt lưng: nhằm làm giảm đau và các triệu chứng ở vùng lưng dưới và/hoặc chân nguyên nhân gây ra những hạn chế vận động chức năng và làm giảm chất lượng cuộc sống của một người.
- Khi nào phẫu thuật cột sống thắt lưng được chỉ định: Trừ khi là một cấp cứu y khoa, phẫu thuật được chỉ định sau khi các phương pháp điều trị không phẫu thuật đã được thử nghiệm trong vài tháng mà không đạt kết quả thành công.
Các phẫu thuật cột sống thắt lưng phổ biến nhất là cắt đĩa đệm vi phẫu và cố định đốt sống lối sau.
Khi nào cần gặp Bác sĩ phẫu thuật đối với đau vùng lưng dưới
Nhiều người bị đau vùng lưng dưới tự hỏi liệu họ có cần phẫu thuật hay không và khi nào họ nên tham vấn một bác sĩ phẫu thuật cột sống. Các yếu tố quan trọng cần xem xét trước khi gặp bác sĩ phẫu thuật cột sống đối với đau lưng dưới và đau chân bao gồm:
- Các triệu chứng và dấu hiệu cờ đỏ: Các triệu chứng như đau lưng không dứt, đau và tê dữ dội ở chân, vùng bẹn, hoặc vùng mông, đau vào ban đêm, và/hoặc không có khả năng kiểm soát nhu động ruột/bàng quang biểu hiện một tình trạng y khoa nghiêm trọng và dứt khoát cần điều trị y tế/phẫu thuật ngay lập tức.
- Các triệu chứng tiến triển và nghiêm trọng không đáp ứng với điều trị không phẫu thuật: Là hợp lý để tham vấn một bác sĩ phẫu thuật cột sống nếu cơn đau không thuyên giảm bằng các phương pháp điều trị không phẫu thuật và đã tiếp diễn trong vài tháng; các triệu chứng mới như yếu tiến triển hoặc các cảm giác bất thường phát triển ở (các) chân; hoặc bất kỳ triệu chứng đáng lo ngại nào khác phát sinh.
- Không có khả năng sinh hoạt bình thường kéo dài do đau: Nếu một người không thể đi làm, lái xe đến cửa hàng, và hoàn thành các hoạt động sinh hoạt hàng ngày khác, thì việc cân nhắc phẫu thuật cột sống sớm thay vì muộn là điều hợp lý.
Phẫu thuật chỉ được xem xét khi xác định chính xác một tổn thương giải phẫu mà là nguyên nhân gây ra các triệu chứng của bệnh nhân và có thể khắc phục được bằng phẫu thuật.
Các loại đau lưng có thể được điều trị bằng phẫu thuật
Khi nguyên nhân gây đau là do một vùng giải phẫu cụ thể và được xác nhận thông qua các xét nghiệm chuẩn đoán hình ảnh cùng các xét nghiệm khác thì có thể được điều trị bằng phẫu thuật.
Các tình trạng lưng dưới sau đây được điều trị bằng phẫu thuật cột sống thắt lưng:
- Các vấn đề về đĩa đệm: Bệnh thoái hóa đĩa đệm thắt lưng và thoát vị đĩa đệm thắt lưng.
- Các rối loạn về xương, khớp và sự biến dạng cấu trúc cột sống: Các rối loạn khớp liên mấu, hẹp lỗ liên hợp, hẹp ống sống thắt lưng, trượt đốt sống thắt lưng, và gù, vẹo cột sống.
- Các khối u: Các khối u cột sống lành tính hoặc di căn, nang, hoặc các khối choán chỗ khác ở cột sống và vùng chậu.
Hai loại phẫu thuật cột sống có thể được kết hợp. Ví dụ, việc giải ép các rễ thần kinh có thể được thực hiện trên nhiều tầng, tiếp theo là một phẫu thuật cố định cột sống bằng các vật liệu khác.
Phẫu thuật cột sống không phải luôn luôn là một phẫu thuật lớn
Phẫu thuật lưng thường được công nhận là một phẫu thuật lớn bao gồm việc lưu trú tại bệnh viện và một thời gian phục hồi dài. Tuy nhiên, với công nghệ mới hơn và các tiến bộ phẫu thuật, hầu hết các phẫu thuật cột sống có thể được thực hiện thông qua các kỹ thuật xâm lấn tối thiểu và thời gian ở bệnh viện ít hơn. Một số phẫu thuật được thực hiện trên cơ sở ngoại trú.
Hai phương pháp phẫu thuật chính cho vùng lưng
Phẫu thuật mổ mở
Phẫu thuật mổ mở truyền thống trên cột sống thắt lưng có thể được ưu tiên bởi một số phẫu thuật viên do tính chất phức tạp của tình trạng bệnh và giải phẫu của vùng được điều trị.
Phẫu thuật mổ mở cung cấp cho phẫu thuật viên một trường phẫu thuật lớn hơn và khả năng quan sát tốt hơn đối với các cấu trúc xung quanh.
Phương pháp phẫu thuật mổ mở không phải lúc nào cũng phù hợp vì các nguy cơ, chẳng hạn như mất máu quá mức và thời gian phục hồi lâu hơn, có thể vượt quá các lợi ích đối với một số bệnh nhân nhất định.
Phẫu thuật xâm lấn tối thiểu
Phẫu thuật xâm lấn tối thiểu trên cột sống thắt lưng mang lại lợi ích bao gồm: thời gian mổ ngắn hơn, thời gian lưu trú tại bệnh viện ngắn hơn, và ít mất máu hơn so với phẫu thuật mở; ngoài ra, việc sử dụng opioid liên tục sau phẫu thuật sẽ thấp hơn trong các quy trình xâm lấn tối thiểu.
Các lựa chọn này, cùng với các nguy cơ phẫu thuật tiềm ẩn, lợi ích, và các phương pháp thay thế, nên được thảo luận với phẫu thuật viên cột sống trước khi đồng ý phẫu thuật.
Bệnh nhân thường ưu tiên các quy trình xâm lấn tối thiểu
Trong một cuộc khảo sát trên 152 bệnh nhân đã nhận được giải thích một phẫu thuật cắt đĩa đệm vi phẫu hoặc phẫu thuật cố định cột sống vùng thắt lưng lối bên, 87% những người tham gia đã báo cáo một sự ưu tiên dành cho phẫu thuật xâm lấn tối thiểu hơn là phẫu thuật cột sống mổ mở cho các quy trình phẫu thuật trong tương lai.
Phẫu thuật vẫn luôn phương án cuối cùng
Đối với hầu hết các trường hợp đau lưng dưới, các hướng dẫn điều trị tiêu chuẩn khuyến cáo rằng các phương pháp điều trị không phẫu thuật phải được thử nghiệm trước khi cân nhắc phẫu thuật cột sống. Các hướng dẫn được khuyến bao gồm:
- Đối với đau lưng cấp tính hoặc bán cấp (khi thời gian đau dưới 3 tháng): các biện pháp tự chăm sóc chẳng hạn như nghỉ ngơi và liệu pháp nhiệt có thể giúp thuyên giảm triệu chứng. Các thuốc đường uống cho đau lưng cấp tính bao gồm các thuốc chống viêm không steroid (NSAID) và các thuốc giãn cơ. Mát-xa, châm cứu, nắn bóp bằng tay, hoặc vật lý trị liệu cũng có thể được thử nghiệm trong thời gian này.
- Đối với đại đa số mọi người, đau lưng cấp tính cải thiện theo thời gian.
- Nếu đau lưng cấp tính phát triển như là kết quả của một chấn thương trực tiếp hoặc một tai nạn, phẫu thuật sẽ được cân nhắc ở những bệnh nhân phù hợp.
- Đối với đau lưng mãn tính (khi thời gian đau hơn 3 tháng): một sự kết hợp của 2 hoặc 3 phương pháp điều trị không phẫu thuật thường được khuyến cáo, bao gồm các thuốc NSAID, các thuốc giãn cơ, vật lý trị liệu và tập thể dục, châm cứu, thái cực quyền, yoga, và liệu pháp hành vi nhận thức. Nếu các phương pháp điều trị này thất bại trong việc cung cấp sự thuyên giảm triệu chứng, thuốc opioid có thể được cân nhắc ở những bệnh nhân được lựa chọn nếu các lợi ích tiềm ẩn vượt quá các nguy cơ. Bất kỳ việc sử dụng thuốc opioid nào cũng dứt khoát cần một cuộc thảo luận về các nguy cơ và lợi ích của thuốc với bác sĩ.
- Nếu đau lưng tiếp tục và/hoặc trở nên tồi tệ hơn sau khi một chuỗi các phương pháp điều trị không phẫu thuật được thử nghiệm, đó là lúc phẫu thuật được cân nhắc.
Ngoài ra, một sự kết hợp của việc điều chỉnh tư thế, công thái học, và việc kéo giãn cùng tập thể dục thường xuyên tất cả đều đóng một vai trò quan trọng để làm giảm mức độ nghiêm trọng của các đợt đau lưng trong tương lai.
Nếu cơn đau bắt đầu trở nên tốt hơn, bệnh nhân có thể tiếp tục các hoạt động bình thường theo một cách thức dần dần, và việc tham vấn một phẫu thuật viên cột sống là không cần thiết.
Quyết định lựa chọn phẫu thuật để quản lý đau lưng
Phẫu thuật cột sống hầu hết là tự chọn – nghĩa là đó là quyết định của bệnh nhân về việc có phẫu thuật hay không. Phẫu thuật viên cột sống nên có khả năng cung cấp cho bệnh nhân đầy đủ thông tin về các điểm ưu và nhược của quy trình để hỗ trợ bệnh nhân với quá trình ra quyết định của họ. Một phẫu thuật viên cột sống hoặc là một bác sĩ phẫu thuật chỉnh hình hoặc là một bác sĩ phẫu thuật thần kinh với đào tạo nâng cao về phẫu thuật cột sống.
Trong các trường hợp hiếm gặp – chẳng hạn như hội chứng chùm đuôi ngựa hoặc chứng phình động mạch chủ bụng – sự chăm sóc y tế/can thiệp phẫu thuật ngay lập tức là bắt buộc.
Phương pháp tiếp cận đa ngành trong phẫu thuật cột sống
Việc quyết định thời điểm phẫu thuật tốt nhất khi được thực hiện với một đội ngũ đa ngành bao gồm phẫu thuật viên và các học viên chăm sóc sức khỏe khác, chẳng hạn như một bác sĩ phục hồi chức năng, chuyên viên vật lý trị liệu, chuyên gia quản lý đau và/hoặc bác sĩ chăm sóc giảm nhẹ/bác sĩ gia đình. Nhiều yếu tố ảnh hưởng quá trình ra quyết định này, bên cạnh các mục tiêu cùng mức độ kỳ vọng mang tính cá nhân của từng người bệnh.
Trước khi bất kỳ quyết định phẫu thuật được đưa ra, điều quan trọng là phải có một sự hiểu biết tốt về các nguyên nhân của các triệu chứng và liệu nó có thể được khắc phục bằng phẫu thuật hay không. Điều quan trọng nữa là thảo luận về kỳ vọng mà kết quả phẫu thuật mang lại với phẫu thuật viên.
Tài liệu tham khảo:
- Comparison of Patient Preference, Understanding, and Sentiment for Minimally Invasive Versus Open Spine Surgery
- Learning Curve and Minimally Invasive Spine Surgery
