Đau thắt lưng là tình trạng phổ biến, với khoảng 80% người trưởng thành từng trải qua ít nhất một lần trong đời. Hầu hết mọi người đều tìm thấy sự thuyên giảm cơn đau theo thời gian, dựa vào các hướng dẫn thay đổi sinh hoạt, vật lý trị liệu hoặc các phương pháp điều trị không phẫu thuật khác. Tuy nhiên, một số trường hợp đặc biêt, phẫu thuật là lựa chọn điều trị tốt nhất để cải thiện chất lượng cuộc sống.
Bạn cảm thấy lo lắng trước viễn cảnh phẫu thuật là điều phổ biến. Đó là lý do tại sao việc trò chuyện với bác sĩ phẫu thuật để hiểu thêm các thủ thuật và nhận câu trả lời cho các thắc mắc của bạn là rất quan trọng.
Bác sĩ Tô Văn Quỳnh, khoa phẫu thuật thần kinh -Bệnh viện Việt Đức sẽ giải đáp bảy câu hỏi về phẫu thuật để khắc phục chứng đau thắt lưng.
1. Làm thế nào để biết khi nào cần phẫu thuật với tình trạng đau thắt lưng?
“Thông thường, trước tiên chúng tôi sẽ cố gắng thử hết tất cả các phương pháp điều trị không phẫu thuật của mình,” Bác sĩ Quỳnh nói. Điều này có thể bao gồm điều chỉnh hoạt động, dùng các thuốc giảm đau không kê đơn và thời gian để cơ thể tự phục hồi.
“Tuy nhiên, theo thời gian, nếu mọi việc không tiến triển tốt, và đặc biệt là nếu có một số cơn đau lan xuống một trong hai chân, thì có thể cần phải phẫu thuật trong tương lai,” Bác sĩ Quỳnh nói. “Nhưng ngay cả tại thời điểm đó, chúng tôi vẫn không tiến hành phẫu thuật ngay. Chúng tôi có thể sẽ thử một số biện pháp vật lý trị liệu trước – có lẽ là tiêm steroid vào cột sống, để xem liệu điều đó có làm dịu bớt một số tình trạng viêm đang gây đau ở rễ thần kinh đó hay không – và từ đó chúng tôi sẽ đanh giá tình trạng bệnh nhân đang ở giai đoạn nào”
Có những tình huống mà phẫu thuật là lựa chọn tốt nhất, bao gồm nếu người bệnh có tiền sử ung thư và bệnh đã di căn đến cột sống, tình trạng mất vững cột sống nghiêm trọng, hoặc nếu có một khiếm khuyết thần kinh mới xuất hiện. “Một trong những khiếm khuyết phổ biến nhất là khi rễ thần kinh bị chèn ép ở cột sống thắt lưng ảnh hưởng đến cách chúng ta gập bàn chân về phía sau. Đó được gọi là chứng bàn chân rớt và trong những trường hợp có khiếm khuyết thần kinh đó, chúng tôi có lẽ cần chuyển sang phẫu thuật nhanh nhất để khiếm khuyết đó không trở thành vĩnh viễn.”
2. Loại phẫu thuật nào có thể khắc phục chứng đau thắt lưng?
Loại thủ thuật phẫu thuật sẽ thay đổi dựa trên nguyên nhân gây đau thắt lưng. Bác sĩ Quỳnh giải thích rằng nếu người bệnh bị rách hoặc thoát vị đĩa đệm, các bác sĩ phẫu thuật có thể cắt bỏ một phần nhỏ của xương để tiếp cận mảnh đĩa đệm vỡ và lấy nó ra, nhằm tạo khoảng trống và giải phóng áp lực. Điều này được gọi là phẫu thuật cắt đĩa đệm. Các thủ thuật này mất từ 30 đến 60 phút. Nhiều bệnh nhân có thể về nhà ngay trong ngày.
“Tuy nhiên, khi chúng ta già đi, cột sống sẽ bị hao mòn nhiều hơn, và đôi khi có nhiều vấn đề hơn. Đôi khi có sự trượt của một đốt sống lên một đốt sống khác, hoặc các vấn đề ở nhiều tầng có thể đòi hỏi phẫu thuật trên diện rộng hơn. Chúng tôi càng thực hiện nhiều phẫu thuật, mọi người càng phải ở lại bệnh viện lâu hơn và mất nhiều thời gian hơn để phục hồi.”
3. Cố định cột sống thắt lưng là gì?
Hàn xương liên thân đốt là một loại phẫu thuật phổ biến có thể giúp giải quyết các vấn đề về cột sống trong một số tình huống nhất định và được thực hiện để làm vững cột sống.
“Chúng tôi đang làm cho hai xương phát triển hoặc liền lại với nhau,” Bác sĩ Quỳnh nói. “Thay vì sử dụng một chiếc nẹp cố định, chúng tôi thường sẽ sử dụng vít và thanh nối để kết nối các đoạn mà chúng tôi muốn chúng phát triển cùng nhau và liền lại.”
Trong quá trình thực hiện thủ thuật, bác sĩ phẫu thuật của bạn có thể đặt một loại chất liệu xương để bắc cầu qua khoảng trống giữa hai tầng. Mảnh xương ghép có thể đến từ một ngân hàng xương hoặc từ chính cơ thể của bạn, thông thường là xương chậu của bạn.
4. Liệu hàn xương liên thân đốt có ảnh hưởng đến hoạt động hàng ngày không?
Hàn xương liên thân đốt cột sống thắt lưng là một thủ thuật an toàn, nhưng nó làm thay đổi cách cột sống hoạt động.
“Các ca hàn xương thực sự có những hệ quả của nó. Cột sống thắt lưng của chúng ta có tính di động, và có nhiều xương cũng như nhiều đoạn,” Bác sĩ Quỳnh nói. “Khi bạn hàn một hoặc nhiều đoạn lại với nhau, bạn sẽ làm mất đi một số khả năng vận động ở đó.”
Hàn khớp đốt sống thắt lưng có thể đặt thêm áp lực lên các đốt sống phía trên và phía dưới phần được hàn khớp. Điều này có thể làm tăng tốc độ hao mòn của các đoạn lân cận đó, dẫn tới bệnh lý được gọi là hội chứng tầng kế cận.
“Ở những bệnh nhân trẻ tuổi, có khả năng cao là trong cuộc đời của họ, họ có thể yêu cầu các ca phẫu thuật hàn xương liên thân đốt bổ sung cho các đoạn lân cận đó,” Bác sĩ Quỳnh nói.
5. Đĩa đệm lồi là gì? Những trường hợp này có luôn cần phẫu thuật để khắc phục không?
Vùng lưng dưới, còn được gọi là vùng thắt lưng của cột sống, bao gồm năm đốt sống được ký hiệu từ L1 đến L5.
“Ở giữa những thân đốt sống đó, có những đĩa đệm mềm hơn và chức năng giống như những bộ phận giảm xóc. Theo thời gian, có thể có một số áp lực lên các đĩa đệm đó. Đôi khi các đĩa đệm đó sẽ bắt đầu lồi ra và không còn được chứa hoàn toàn trong không gian bình thường của chúng.”
Bác sĩ Quỳnh giải thích rằng nhiều người có đĩa đệm lồi, nhưng họ không bị đau lưng hoặc đau chân. Những người này không cần phẫu thuật.
“Nó không hẳn là bình thường vì đó không phải là cách chúng ta được sinh ra; nhưng theo thời gian, điều này có xu hướng xảy ra với hầu hết mọi người,” ông nói. “Nó có luôn cần phẫu thuật không? Không, nó chắc chắn không phải luôn luôn cần phẫu thuật.”
6. Có các lựa chọn thủ thuật xâm lấn tối thiểu không, và lợi ích là gì?
Có các lựa chọn phẫu thuật xâm lấn tối thiểu cho phẫu thuật thắt lưng. Những phương pháp này sử dụng nhiều vết rạch nhỏ để thực hiện thủ thuật so với một phẫu thuật mở, vốn sử dụng các vết rạch lớn hơn để tiếp cận cột sống.
“Có những ưu điểm và nhược điểm đối với mỗi phương pháp, nhưng chúng tôi thực hiện cả hai loại phẫu thuật, và chúng được coi là những phẫu thuật thường quy đối với chúng tôi trong thực hành phẫu thuật thần kinh của mình,” Bác sĩ Quỳnh nói. “Những lợi thế lớn cho các thủ thuật xâm lấn tối thiểu có thể là thời gian mổ ít hơn, mất máu ít hơn và phục hồi nhanh hơn.”
7. Một số rủi ro hoặc biến chứng có thể xảy ra với phẫu thuật lưng dưới là gì?
Phẫu thuật trên vùng lưng dưới là an toàn.
“Hầu hết các phẫu thuật lưng mà chúng tôi thực hiện không phải là các phẫu thuật rủi ro cao. Các biến chứng thảm khốc là cực kỳ hiếm gặp, và nó có rủi ro thấp”
Biến chứng phổ biến nhất là tái phát. Điều này xảy ra khi một người bị thoát vị đĩa đệm đang đặt áp lực lên một rễ thần kinh. Trong ca phẫu thuật, một phần vật liệu đĩa đệm được lấy đi để loại bỏ áp lực. Sự tái phát đĩa đệm xảy ra khi một mảnh đĩa đệm mới bị thoát vị sau phẫu thuật.
“Các nghiên cứu chỉ ra rằng có khoảng 10% đến 20% khả năng bạn có thể có thêm vật liệu đĩa đệm thoát ra sau phẫu thuật và đè vào dây thần kinh một lần nữa gây ra vấn đề tái phát,” Bác sĩ Quỳnh nói. “Điều đó có nghĩa là 80% đến 90% mọi người hoàn toàn ổn và không gặp vấn đề tái phát, nhưng 10% đến 20% thì gặp một vấn đề khác, điều này có thể đòi hỏi một ca phẫu thuật khác.”
