Phẫu thuật cố định cột sống cổ một tầng là thủ thuật hàn nối hai thân đốt sống liền kề lại với nhau. Mặc dù là một quy trình tương đối an toàn và thường quy, đây vẫn là một can thiệp đại phẫu. Bệnh nhân hoàn toàn có cơ sở khi đặt ra nhiều câu hỏi trước khi quyết định phẫu thuật, trong đó bao gồm cả việc tầm vận động của cổ sẽ bị ảnh hưởng như thế nào.
Mục lục:
Tầm vận động của cổ bị hạn chế ra sao sau phẫu thuật cố định cột sống?
Tầm vận động cột sống cổ sau phẫu thuật cố định một tầng
Tầm vận động cột sống cổ sau phẫu thuật cố định đa tầng
Điều gì diễn ra trong quá trình phẫu thuật
Khi bệnh nhân trải qua phẫu thuật cố định cột sống cổ một tầng, quy trình này thường được chia thành hai giai đoạn chính:
- Giải ép: Phẫu thuật viên tiến hành lấy bỏ đĩa đệm nằm giữa hai thân đốt sống liền kề, cũng như giải quyết bất kỳ cấu trúc nào khác đang gây chèn ép lên rễ thần kinh hoặc tủy sống, chẳng hạn như các gai xương.
- Cố định: Sau khi hoàn tất việc giải ép, phân đoạn cột sống đó cần được làm vững. Phẫu thuật viên sẽ tiến hành đặt dụng cụ vào hai đốt sống liền kề. Các vật liệu cố định có thể kèm xương ghép tự thân hoặc nhân tạo nhằm kích thích sự phát triển của xương, từ đó tạo ra một khối hàn khớp vững chắc giữa hai thân đốt sống.
Phẫu thuật này được gọi chung là phẫu thuật lấy đĩa đệm và cố định cổ lối trước, gọi tắt là ACDF.
Mặc dù có nhiều phương pháp khác nhau để thực hiện cố định cột sống cổ, nhưng một ca hàn khớp thành công luôn dẫn đến việc triệt tiêu hoàn toàn biên độ vận động tại phân đoạn đốt sống được can thiệp.
Phẫu thuật cố định một tầng ảnh hưởng thế nào đến tầm vận động tổng thể của cột sống cổ?
Sau giai đoạn từ 6 đến 12 tháng kể từ ca phẫu thuật ACDF, khi khối hàn khớp đã hình thành vững chắc, việc cố định một phân đoạn thường không gây ảnh hưởng đáng kể đến tổng thể biên độ vận động cột sống cổ của bệnh nhân. Mặc dù tầm vận động tại tầng đốt sống được hàn đã bị mất đi, nhưng các phân đoạn lân cận có xu hướng gia tăng biên độ vận động, điều này giúp bù đắp một phần tầm vận động bị hạn chế.
Hơn thế nữa, một số bệnh nhân thậm chí còn ghi nhận tầm vận động cổ được cải thiện linh hoạt hơn so với thời điểm trước khi phẫu thuật. Điều này có thể được lý giải là do trước khi can thiệp, tình trạng đau cột sống cổ đã khiến bệnh nhân bị suy giảm đáng kể tầm vận động chủ động. Khi cơn đau được giải quyết triệt để nhờ phẫu thuật, phần lớn biên độ vận động bị mất trước đó sẽ được phục hồi.
Tuy nhiên, cần lưu ý rằng nếu phẫu thuật hàn khớp diễn ra ở một trong hai phân đoạn cổ trên cùng (nơi nền sọ – hay vùng chẩm – kết nối với C1, và nơi C1 kết nối với C2), sự suy giảm đáng kể về biên độ vận động cột sống cổ sẽ xảy ra. Một số ước tính cho thấy khoảng một phần ba chuyển động gập/ngửa và một nửa chuyển động xoay của cổ diễn ra ở các phân đoạn cao này. Dù vậy, trên lâm sàng rất hiếm khi có chỉ định phẫu thuật hàn khớp đối với các tầng cao của cột sống cổ.
Phẫu thuật có gây ra thoái hóa các tầng đốt sống lân cận không?
Có một số bằng chứng cho thấy phẫu thuật cố định 1 tầng cột sống cổ có thể khiến các tầng lân cận phải chịu áp lực tải trọng lớn hơn, dẫn đến thoái hóa sớm hơn, và trong một số trường hợp có thể cần phải can thiệp phẫu thuật bổ sung vào thời điểm sau này. Tuy nhiên, giới chuyên môn vẫn chưa hoàn toàn đồng thuận về tốc độ thoái hóa bị đẩy nhanh ra sao và liệu đó có phải là một mối lo ngại lớn hay không, đặc biệt là đối với các ca chỉ cố định một tầng.
Khi một đĩa đệm (có vai trò như lớp đệm giảm xóc) được lấy bỏ và phân đoạn cột sống được hàn khớp, một phần tải trọng vốn do khớp đó đảm nhận sẽ được phân bổ sang các khớp lân cận. Y văn chỉ ra rằng phần lớn tải trọng gia tăng này sẽ chuyển dịch xuống tầng cột sống cổ nằm ngay bên dưới khối hàn khớp. Ví dụ, đối với phẫu thuật hàn khớp C5-C6, tầng C6-C7 có nguy cơ bị gia tăng biên độ vận động bù trừ, thoái hóa nhanh hơn và có tỷ lệ phải phẫu thuật trong tương lai cao hơn so với tầng C4-C5.
Mặc dù vậy, cũng cần nhìn nhận rằng tất cả các đĩa đệm và khớp cột sống đều thoái hóa theo thời gian do tuổi tác. Nếu một tầng lân cận bị thoái hóa, đó có thể là một phần của diễn tiến sinh lý tự nhiên chứ không hẳn là hệ quả bị đẩy nhanh do phẫu thuật. Kỹ thuật phẫu thuật cũng đóng vai trò quan trọng. Ví dụ, việc bóc tách quá rộng trong lúc mổ có thể gây tổn thương mô tại phân đoạn lân cận, dẫn đến các vấn đề thoái hóa xuất hiện sớm hơn.
Nhìn chung, tỷ lệ thành công của phẫu thuật ACDF là tương đối cao. Nhu cầu phải mổ lại, dù ở cùng phân đoạn hay ở một tầng cột sống cổ khác, chỉ chiếm khoảng 30% trong vòng 10 năm.
Đối với những bệnh nhân lo ngại về việc hàn khớp và sự suy giảm tầm vận động, chỉ định thay đĩa đệm nhân tạo cột sống cổ có thể là một phương án thay thế phù hợp. Một số nghiên cứu đã chỉ ra rằng kỹ thuật tiên tiến này có tiềm năng duy trì được biên độ vận động và giảm thiểu áp lực lên các tầng cột sống lân cận.
