Các quy trình chẩn đoán rách sụn chêm trước hết nhằm xác định xem liệu có vết rách hiện diện hay không, hoặc liệu các triệu chứng ở đầu gối có bị gây ra bởi nguyên nhân nào khác hay không. Từ thời điểm đó, các xét nghiệm chẩn đoán sẽ cố gắng xác định sụn chêm nào bị rách, mức độ tổn thương nghiêm trọng ra sao và phương pháp điều trị nào được khuyến nghị.
Mục lục:
Các trường hợp thường gặp gây rách sụn chêm
Các triệu chứng của rách sụn chêm
.
Việc chẩn đoán rách sụn chêm ở bất kỳ kích thước, vị trí hay mức độ nghiêm trọng nào thường sẽ tập trung vào ba phương pháp chính:
Bệnh sử của bệnh nhân
Đầu tiên, bác sĩ sẽ đánh giá xem một vết rách có xảy ra hay không bằng cách đặt các câu hỏi về sự khởi phát. Bác sĩ có thể hỏi về việc liệu cơn đau có xảy ra ngay lập tức hay không, cơn đau có đi kèm với tiếng lục cục (popping) hay không và liệu đầu gối có bị xoay quá mức hay không.
Bác sĩ thường sẽ xem xét và thảo luận về tiền sử y tế của cá nhân trước khi đưa ra các khuyến nghị điều trị. Ví dụ, những bệnh nhân từng bị rách sụn chêm nhiều lần trong quá khứ hoặc có sụn chêm bị thoái hóa có thể là những ứng viên phù hợp cho phẫu thuật cắt bỏ sụn chêm hơn so với những người chỉ bị rách lần đầu.
Khám thực thể
Sau khi xác định tiền sử y tế của bệnh nhân, việc khám thực thể thường sẽ bao gồm xác định xem có tình trạng khóa chân hay không — dấu hiệu cho thấy một mảnh sụn bị rách kẹt trong khớp gối — và vết rách là ở sụn chêm ngoài hay sụn chêm trong.
Bác sĩ có thể cố gắng đo phạm vi vận động của bệnh nhân bằng cách di chuyển chân theo các hướng khác nhau.
.
.
Nghiệm pháp McMurray thường được sử dụng như sau:
- Bác sĩ sẽ gập chân bệnh nhân đến hoặc quá 90 độ, rồi duỗi chân ra như thể đang làm thẳng chân.
- Khi chân được duỗi thẳng, bác sĩ sẽ giữ bắp chân và xoay chân theo cả hai hướng, sao cho xương chày xoay trên đầu xương đùi cả vào trong và ra ngoài.
- Xoay trong để kiểm tra các vết rách của sụn chêm ngoài, trong khi xoay ngoài để kiểm tra sụn chêm trong. Khi thực hiện thao tác này, bác sĩ chạm nhẹ, hoặc sờ nắn (palpates) đầu gối.
- Trong trường hợp có chấn thương hiện diện, việc sờ nắn này sẽ tạo ra một tiếng “thình thịch” hoặc tiếng “clic”.
.
.
Nghiệm pháp ép Apley thường được sử dụng như sau:
- Bệnh nhân nằm sấp, gập đầu gối một góc đúng 90 độ.
- Bác sĩ sẽ áp dụng một lực hướng xuống bàn chân trong khi bàn chân được xoay ra phía ngoài.
- Nếu cơn đau xuất hiện ở phần bên trong của khớp gối, có thể có một vết rách sụn chêm trong.
Chẩn đoán hình ảnh
Nếu phẫu thuật được cân nhắc, bác sĩ có thể chỉ định chụp cộng hưởng từ (MRI) đầu gối. Chụp MRI cho phép quan sát sâu hơn các mô mềm trong khớp gối, điều này có thể đóng vai trò thiết yếu trong việc xác định vị trí và mức độ nghiêm trọng của vết rách. Nó cũng sẽ cho biết có bao nhiêu dịch dư thừa trong đầu gối và liệu có mảnh sụn chêm bị rách nào bị kẹt bên trong chính khớp gối hay không.
Chẩn đoán rách sụn chêm có thể yêu cầu sử dụng nhiều phương pháp. Ví dụ, nếu đầu gối bị sưng hoặc ứ dịch, việc chụp MRI sẽ là cần thiết vì bác sĩ sẽ thu thập được ít thông tin hơn nếu chỉ khám thực thể đơn thuần.
.
.
Các loại rách sụn chêm
Một chẩn đoán có thể bao gồm loại vết rách. Các vết rách sụn chêm điển hình có thể được mô tả là:
- Rách dạng vạt: Trong một vết rách dạng vạt, vết rách xảy ra ở mặt bên của sụn chêm, làm tách phần mô bên trong ra khỏi mép và tạo thành một vạt sụn.
- Rách thoái hóa: Với vết rách thoái hóa, tổn thương sụn chêm theo thời gian gây ra vết rách tăng dần gần phía ngoài của sụn chêm.
- Rách hình tay cầm xô: Một vết rách tay cầm xô chạy giữa mép ngoài của sụn chêm và mô bên trong. Khi mép của sụn chêm bị tách rời khỏi phần sụn còn lại, nếu mảnh sụn bị rách được nhấc lên thì hình dạng của một chiếc tay cầm xô được hình thành.
- Rách xuyên tâm: Trong một vết rách xuyên tâm, một vết rách xảy ra ở một mép của sụn chêm và đi sâu vào trong mô, vuông góc với mép sụn.
Hiểu được loại và mức độ nghiêm trọng của rách sụn chêm sẽ giúp hướng dẫn các quyết định điều trị.
