Phẫu thuật chỉnh trục cột sống để điều trị vẹo cột sống là một cuộc đại phẫu, chỉ được thực hiện sau khi đã cân nhắc kỹ lưỡng các lựa chọn điều trị của bệnh nhân. Thông thường, phẫu thuật có thể được xem xét nếu có các yếu tố sau:
-
Độ cong vẹo cột sống đạt ít nhất 45 độ khi bệnh nhân đã trưởng thành về xương: Bất kỳ đường cong cột sống nào đạt từ 45 độ trở lên khi người bệnh đã đạt đến độ trưởng thành về xương đều có xu hướng tiếp tục tiến triển đến khi trưởng thành. Sự tiến triển này có thể tăng khoảng 1 đến 2 độ mỗi năm và theo thời gian có thể dẫn đến biến dạng nghiêm trọng, gây khó khăn cho việc điều trị sau này.
-
Độ cong vẹo cột sống đạt ít nhất 40 độ mặc dù đã đeo nẹp chỉnh hình: Nếu việc đeo nẹp không ngăn được sự tiến triển của độ cong ở trẻ vị thành niên đang phát triển, bác sĩ có thể cân nhắc phẫu thuật trước khi độ cong đạt đến 45 độ. Lợi ích có thể bao gồm việc nắn chỉnh tốt hơn (độ cong nhỏ hơn đồng nghĩa với việc có thể nắn chỉnh thẳng hơn) và rút ngắn thời gian phải đeo nẹp.
.
Nếu không đạt các điều kiện trên, phương pháp quan sát liên tục và đeo nẹp thường được khuyến nghị.
Nguyên tắc cơ bản của phẫu thuật chỉnh trục trong điều trị vẹo cột sống
Có nhiều phương pháp phẫu thuật chỉnh trục điều trị vẹo cột sống, nhưng hầu hết đều sử dụng các hệ thống dụng cụ hiện đại, trong đó các móc và vít được gắn vào cột sống để neo giữ các thanh kim loại dài. Sau đó, phẫu thuật viên sẽ:
- Sử dụng các thanh kim loại để điều chỉnh cẩn thận cột sống tại các đoạn bị vẹo, sửa chữa sự xoay bất thường và giảm độ cong sang bên.
-
Ghép xương vào các phân đoạn đốt sống cần hợp nhất. Các mảnh ghép xương này thường lấy từ người hiến tặng đồng loại hoặc một phần xương của chính bệnh nhân, thường là từ xương hông. Những năm gần đây, một số loại xương nhân tạo đã được sử dụng; tuy nhiên, kết quả dài hạn và các rủi ro tiềm ẩn vẫn chưa được biết đầy đủ.
Các thanh kim loại đóng vai trò như một khung để giữ cột sống cố định trong khi xương tiếp tục quá trình hợp nhất sau phẫu thuật. Quá trình hợp nhất ban đầu thường mất từ 3 đến 6 tháng, và quá trình này sẽ tiếp tục diễn ra trong tối đa 12 tháng.
Khi quá trinh hàn xương đã hoàn tất, hình dạng và vị trí của cột sống được giữ cố định bởi chính đoạn xương mới hợp nhất (không phải do các thanh kim loại). Các thanh này thường không được tháo ra vì đây sẽ là một cuộc phẫu thuật lớn và không cần thiết. Đôi khi, một thanh kim loại có thể gây kích ứng mô mềm xung quanh cột sống, trong trường hợp đó, thanh kim loại có thể được tháo ra mà không ảnh hưởng đến sự ổn định của cột sống đã hợp nhất.
.
.
Hai phương pháp tiếp cận trong phẫu thuật điều trị vẹo cột sống
Phẫu thuật viên thường tiếp cận cột sống thông qua đường phía sau hoặc đường phía trước. Phẫu thuật cụ thể sẽ được khuyến nghị dựa trên loại và vị trí của đường cong vẹo cột sống.
1. Phương pháp tiếp cận lối sau
Với phương pháp này, phẫu thuật viên sẽ thực hiện một vết mổ dọc theo lưng của bệnh nhân, men theo đường cong vẹo.
Trong vài thập kỷ qua, phương pháp này ngày càng trở nên phổ biến. Trước đây, phương pháp phía trước thường cần thiết cho những đường cong rất cứng hoặc để bảo tồn khả năng vận động ở cột sống thấp, nhưng hiện nay, các thủ thuật phía sau có thể đạt được nhiều mục tiêu tương tự nhờ những cải tiến trong hệ thống vít chân cung.
Bằng cách đặt vít vào chân cung đốt sống, phẫu thuật viên ngày nay có thể cố định cột sống vững chắc ở cả 3 phân đoạn cột sống để điều chỉnh các đường cong cứng mà không cần phải can thiệp từ phía trước.
Việc đặt vít cuống cung vào các đốt sống thắt lưng đã có thể thực hiện từ lâu, nhưng việc đặt vít vào các đốt sống ngực nhỏ hơn (vốn cũng nằm gần tủy sống hơn) chỉ mới trở nên phổ biến trong thập kỷ qua khi ngày càng có nhiều phẫu thuật viên tích lũy được chuyên môn này.
2. Phương pháp tiếp cận lối trước
Với phương pháp này, phẫu thuật viên sẽ tiếp cận cột sống từ phía trước cơ thể. Phương pháp này yêu cầu một vết mổ hở ở thành ngực bên và gặp nhiều thách thức hơn so với phương pháp phía sau:
-
Cần cắt bỏ một xương sườn (thường ở bên trái).
-
Cơ hoành bị tách ra khỏi thành ngực và cột sống.
-
Một lá phổi phải được xẹp xuống để tiếp cận cột sống (và sẽ được phục hồi sau đó).
Sau khi tiếp cận được cột sống, phẫu thuật viên sẽ tiến hành đặt dụng cụ, nắn chỉnh lại vị trí cột sống và ghép xương để thực hiện quá trình hợp nhất.
.
.
Trong quá khứ, các biến dạng nghiêm trọng hoặc tình trạng cứng cột sống ở mức độ cực đoan thường được điều trị bằng cách kết hợp cả hai phương pháp tiếp cận từ phía trước và phía sau. Tuy nhiên, ngày nay phương pháp tiếp cận từ phía trước hiếm khi cần thiết. Với các hệ thống dụng cụ hiện đại, hầu hết các quy trình này hiện có thể được thực hiện hoàn toàn từ phía sau mà không cần phải cắt vào lồng ngực hay làm xẹp phổi.
Ngoài ra, cần lưu ý rằng phương pháp tiếp cận từ lối bên, chẳng hạn như XLIF/OLIF/ALIF có thể được sử dụng cho các trường hợp vẹo cột sống vô căn ngực-thắt lưng với độ gập góc ngắn.
Bài viết liên quan:
Phẫu thuật vẹo cột sống: các rủi ro và biến chứng tiềm ẩn
