Chỉ định phẫu thuật điều trị hội chứng cơ hình lê là hiếm gặp và thường được xem là lựa chọn cuối cùng khi các phương pháp điều trị không phẫu thuật thất bại trong việc mang lại sự cải thiện thỏa đáng cho tình trạng đau mông, hông và chân. Nghiên cứu chỉ ra rằng khoảng 80% bệnh nhân trải qua phẫu thuật cơ lê đạt được sự giảm đau và thuyên giảm các triệu chứng.
Mục lục:
Phẫu thuật hội chứng cơ hình lê
Hội chứng cơ hình lê: khi các triệu chứng báo hiệu một tình trạng cấp cứu
Khi nào phẫu thuật có thể được chỉ định cho hội chứng cơ hình lê
Điều trị phẫu thuật hội chứng cơ lê được chỉ định khi:
- Các phương pháp quản lý đau không phẫu thuật, chẳng hạn như dùng thuốc và vật lý trị liệu, đã được thử nghiệm trong vài tháng hoặc lâu hơn mà không có sự cải thiện thỏa đáng.
- Các triệu chứng và dấu hiệu của hội chứng cơ lê tiến triển theo thời gian.
- Chất lượng cuộc sống của bệnh nhân bị ảnh hưởng đáng kể do đau mông và hông, và có những hạn chế chức năng nghiêm trọng.
- Chẩn đoán hình ảnh, chẳng hạn như chụp cắt lớp vi tính (CT) hoặc chụp cộng hưởng từ (MRI) xác nhận tình trạng chèn ép hoặc tổn thương dây thần kinh tọa do cơ hình lê. Ngoài ra, các thay đổi về giải phẫu hoặc cấu trúc của cơ hoặc thần kinh gây ra hội chứng cơhình lê được xác nhận thông qua chẩn đoán hình ảnh có thể cần can thiệp phẫu thuật để kiểm soát các triệu chứng.
Các phẫu thuật viên cũng có thể tiến hành các xét nghiệm chẩn đoán khác, chẳng hạn như điện cơ đồ (EMG) và đo điện thế gợi cảm giác thân thể (SSEP) để đánh giá tình trạng của cơ hình lê, dây thần kinh tọa và các dây thần kinh vùng chậu khác trước khi xem xét phẫu thuật.
Các loại phẫu thuật cho hội chứng cơ hình lê
Hai quy trình phẫu thuật phổ biến cho hội chứng cơ hình lê bao gồm giải ép dây thần kinh tọa và giải phóng cơ lê. Cả hai quy trình này đều nhằm mục đích giảm áp lực lên dây thần kinh tọa và giảm các triệu chứng của hội chứng cơ hình lê. Kỹ thuật phẫu thuật cụ thể để điều trị hội chứng cơ lê phụ thuộc vào nguyên nhân gốc rễ gây đau cơ hình lê và mức độ nghiêm trọng của các triệu chứng.
Giải ép dây thần kinh tọa: Phẫu thuật giải ép dây thần kinh tọa bao gồm việc giải phóng sự chèn ép lên dây thần kinh tọa bằng cách loại bỏ hoặc di dời các cấu trúc xung quanh đang chèn ép dây thần kinh. Quy trình này có thể mang tính xâm lấn, vì nó có thể bao gồm việc loại bỏ một phần xương hoặc các cấu trúc khác bao quanh dây thần kinh tọa.
Giải phóng cơ hình lê: Giải phóng cơ hình lê là một loại phẫu thuật bao gồm việc loại bỏ hoặc giải phóng một phần của cơ hình lê để giảm sự chèn ép lên dây thần kinh tọa. Quy trình này thường được thực hiện bằng các kỹ thuật xâm lấn tối thiểu, với các vết rạch nhỏ ở vùng mông.
Phẫu thuật mổ mở so với phẫu thuật nội soi cho hội chứng cơ hình lê
Cả giải ép dây thần kinh tọa và giải phóng cơ hình lê đều có thể được thực hiện qua nội soi hoặc thông qua các quy trình phẫu thuật hở. Phương pháp nội soi thường dẫn đến ít tổn thương mô mềm và cơ hơn, điều này có thể gây ít đau sau phẫu thuật hơn và thời gian hồi phục ngắn hơn. Phẫu thuật hở có thể được chỉ định khi có nhiều cấu trúc giải phẫu liên quan hơn, và nó có thể mang lại nguy cơ biến chứng sau phẫu thuật cao hơn, chẳng hạn như hình thành khối máu tụ, nhiễm trùng và thời gian phục hồi chức năng dài so với phương pháp nội soi.
Ai thực hiện phẫu thuật hội chứng cơ hình lê
Bác sĩ phẫu thuật chỉnh hình thực hiện phẫu thuật hội chứng cơ hình lê, và một nhóm đa chuyên khoa bao gồm bác sĩ phục hồi chức năng, chuyên viên vật lý trị liệu và bác sĩ chăm sóc ban đầu thường sẽ tham gia vào các quy trình trước và sau phẫu thuật.
Kết quả lâu dài của phẫu thuật hội chứng cơ hình lê
Nghiên cứu chỉ ra rằng phẫu thuật cơ lê có thể mang lại sự thuyên giảm đáng kể các triệu chứng của hội chứng cơ hình lê. Sự giảm đau thường kéo dài, với hầu hết bệnh nhân trải qua sự biến mất hoàn toàn các triệu chứng trong vài năm sau phẫu thuật.
Một nghiên cứu lớn đánh giá kết quả sau phẫu thuật của 239 bệnh nhân được điều trị hội chứng cơ lê cho thấy:
- Khoảng 83% bệnh nhân trải qua các quy trình phẫu thuật đạt được kết quả thỏa đáng.
- Không có biến chứng sau phẫu thuật nào được ghi nhận trong suốt 1 năm theo dõi.
Cũng như bất kỳ quy trình phẫu thuật nào, luôn có những rủi ro và biến chứng tiềm ẩn liên quan, và bệnh nhân nên thảo luận về những rủi ro này với phẫu thuật viên của mình trước khi quyết định phẫu thuật.
Rủi ro và biến chứng của phẫu thuật hội chứng cơ hình lê
Các rủi ro và biến chứng tiềm ẩn của phẫu thuật hội chứng cơ hình lê bao gồm:
- Chảy máu: Tổn thương các động mạch có thể gây chảy máu khu trú và tích tụ máu trong các mô mềm ở mông. Một khối máu tụ hoặc cục máu đông có thể hình thành bên trong động mạch, gây tắc nghẽn nguồn cung cấp máu đến các mô và cơ quan quan trọng.
- Nhiễm trùng hoặc hình thành áp-xe: Việc khử trùng vị trí phẫu thuật không đúng cách hoặc xử lý dụng cụ phẫu thuật không chuẩn có thể dẫn đến nhiễm trùng và mủ có thể tích tụ trong các mô mềm tại vị trí phẫu thuật.
- Tổn thương thần kinh: Tổn thương các dây thần kinh chậu lớn có thể gây ra các cảm giác bất thường hoặc mất cảm giác ở vùng mông và hông; tình trạng này có thể là tạm thời hoặc vĩnh viễn tùy thuộc vào mức độ nghiêm trọng của tổn thương thần kinh.
- Sẹo: Sẹo hoặc sự kết dính có thể xảy ra tại vị trí phẫu thuật, điều này có thể làm chậm quá trình lành thương và gây đau sau phẫu thuật.
Có khả năng các triệu chứng và dấu hiệu của hội chứng cơ hình lê đôi khi tái phát sau phẫu thuật, đòi hỏi phải điều trị bổ sung.
Mất bao lâu để hồi phục sau phẫu thuật hội chứng cơ hình lê
Quá trình hồi phục sau phẫu thuật khác nhau ở mỗi cá nhân và phụ thuộc vào các yếu tố như phạm vi của thủ thuật, sức khỏe tổng thể của bệnh nhân và chương trình phục hồi chức năng. Bệnh nhân có thể về nhà ngay trong ngày hoặc ngày hôm sau nếu sử dụng các thủ thuật xâm lấn tối thiểu. Nếu sử dụng các kỹ thuật phẫu thuật hở, việc nằm viện từ 2-4 ngày có thể là cần thiết.
Thông thường, mất từ vài tuần đến vài tháng để hồi phục hoàn toàn sau phẫu thuật hội chứng cơ hình lê. Trong giai đoạn hồi phục ban đầu, bệnh nhân có thể gặp một số tình trạng đau và sưng, và vật lý trị liệu thường được khuyến nghị để giúp cải thiện sức mạnh và sự linh hoạt.
Tiếp tục các hoạt động thể chất sau phẫu thuật hội chứng cơ hình lê
Việc đi bộ vài bước có thể được bắt đầu vài giờ sau phẫu thuật với sự hướng dẫn của chuyên viên vật lý trị liệu, và các hoạt động thể chất nhẹ nhàng như đi bộ quãng ngắn hoặc tự lên xuống giường mà không cần trợ giúp có thể được tiếp tục vào ngày sau phẫu thuật.
Các hoạt động cần tránh sau phẫu thuật hội chứng cơ lê
Trong quá trình hồi phục, điều quan trọng là phải tránh một số hoạt động có thể làm chậm quá trình lành thương tại vị trí phẫu thuật. Các hoạt động này bao gồm:
- Tắm bồn hoặc tắm vòi sen nước nóng kéo dài
- Hoạt động thể chất cường độ mạnh
- Bơi lội
Việc lái xe hoặc vận hành máy móc hạng nặng không được khuyến khích khi đang sử dụng thuốc giảm đau nhóm opioid. Những hoạt động này có thể được tiếp tục khi thuốc giảm đau đã được giảm liều và ngừng hẳn.
Tùy thuộc vào sức khỏe tổng quát và khả năng hồi phục của bệnh nhân, phẫu thuật viên sẽ đưa ra các hướng dẫn cụ thể về thời điểm có thể quay lại các hoạt động bình thường và tập thể dục.
Các phương án thay thế phẫu thuật cơ hình lê
Nếu phẫu thuật không khả thi hoặc không được mong muốn, các phương pháp điều trị xâm lấn tối thiểu hoặc y học bổ sung và thay thế có thể được sử dụng để điều trị hội chứng cơ hình lê bên cạnh việc tiếp tục các phương pháp điều trị bước một tiêu chuẩn.
Một vài phương án thay thế cho phẫu thuật hội chứng cơ lê bao gồm:
Tiêm cơ hình lê
Tiêm các thuốc chứa chất gây tê, corticosteroid, và/hoặc botulinum có thể làm giảm viêm, sưng và co thắt ở cơ lê, giúp giảm đau và các triệu chứng của hội chứng cơ lê. Các liệu pháp tiêm thường được thực hiện bởi bác sĩ phục hồi chức năng hoặc chuyên gia quản lý đau và có thể tiềm ẩn rủi ro như chảy máu, nhiễm trùng và tổn thương thần kinh. Trong khi một số nghiên cứu ủng hộ việc điều trị bằng tiêm để thuyên giảm các triệu chứng hội chứng cơ hình lê, những nghiên cứu khác lại không cho thấy hiệu quả giảm đau lâu dài với sự can thiệp này.
Trị liệu bằng tay
Trị liệu bằng tay được thực hiện bởi chuyên viên vật lý trị liệu, bác sĩ nắn chỉnh xương khớp, bác sĩ chỉnh hình, hoặc kỹ thuật viên massage được cấp phép, bao gồm vận động mô mềm và giải phóng cân cơ, có thể giúp cải thiện lưu thông máu đến vùng mông và thúc đẩy quá trình lành thương ở các cơ bị đau và các mô mềm khác. Nghiên cứu chỉ ra rằng trị liệu bằng tay có thể giúp giảm đau, giảm tình trạng căng cứng và viêm ở cơ lê.
Kỹ thuật giải phóng chủ động
Kỹ thuật giải phóng chủ động là một dạng trị liệu bằng tay chuyên biệt, bao gồm việc áp dụng áp lực trực tiếp lên vùng cơ bị viêm hoặc đau trong khi di động cơ đó qua hết phạm vi chuyển động của nó. Kỹ thuật này nhằm mục đích phá vỡ các mô xơ và sự kết dính có thể gây đau và hạn chế vận động của cơ. Phương pháp điều trị này có thể giúp giảm đau hội chứng cơ hình lê gây ra bởi sự kết dính mô xơ hoặc tình trạng cơ hình lê bị thắt chặt.
Vật lý trị liệu tập trung vào các bài tập trượt thần kinh
Các bài tập trượt thần kinh là một loại hình vật lý trị liệu được thiết kế để giúp các dây thần kinh bị kẹt, chẳng hạn như dây thần kinh tọa trong hội chứng cơ hình lê, có thể di chuyển tự do và giảm mức độ chèn ép mà dây thần kinh đang phải chịu đựng từ khối cơ gây bệnh. Những bài tập này bao gồm các chuyển động có kiểm soát của dây thần kinh để cải thiện khả năng di động và giảm viêm.
Bác sĩ có thể giúp lập ra phương án thay thế phẫu thuật phù hợp nhất với bệnh nhân.
Phẫu thuật có thể là một phương pháp điều trị hiệu quả cho những cá nhân được lựa chọn kỹ lưỡng, những người không tìm thấy sự thuyên giảm từ các phương pháp điều trị không phẫu thuật cho hội chứng cơ lê. Việc phối hợp chặt chẽ với bác sĩ nội khoa và phẫu thuật viên cũng như tuân thủ các khuyến nghị của họ có thể giúp đảm bảo kết quả tốt nhất có thể và giảm thiểu các triệu chứng do hội chứng cơ lê gây ra.
