Hẹp ống sống xảy ra khi không gian mở bên trong cột sống bắt đầu bị hẹp lại gây chèn ép các dây thần kinh. Quá trình này có thể xảy ra trong ống sống và/hoặc tại các lỗ liên hợp nơi các rễ thần kinh thoát ra khỏi ống sống. Tùy thuộc vào vị trí và mức độ hẹp tiến triển theo thời gian, một dây thần kinh cột sống hoặc chính tủy sống có thể bị chèn ép, dẫn đến đau, cảm giác châm chích, tê bì và/hoặc yếu cơ.
.
Các dấu hiệu và triệu chứng của hẹp ống sống
Triệu chứng hẹp ống sống có sự khác biệt rất lớn giữa các cá thể. Các dấu hiệu và triệu chứng lâm sàng có thể bao gồm một hoặc nhiều tình trạng sau:
- Đau: Cơn đau có thể âm ỉ và khu trú tại vùng cổ hoặc thắt lưng, hoặc có thể là cơn đau nhói như điện giật lan xuống (các) cánh tay hoặc chân. Cơn đau có thể thay đổi theo thời gian, khả năng bùng phát dữ dội trong một số hoạt động nhất định. Đôi khi, cảm giác đau biểu hiện dưới dạng dị cảm như kim châm.
- Tê bì: Tình trạng giảm cảm giác hoặc tê hoàn toàn có thể xảy ra ở tay, chân và/hoặc các khu vực khác của cơ thể.
- Yếu cơ: Người bệnh có thể bị giảm sức cơ hoặc gặp các vấn đề về phối hợp vận động ở tay, chân và/hoặc các bộ phận khác. Tình trạng chèn ép nặng lên tủy sống hoặc hội chứng chùm đuôi ngựa có thể dẫn đến rối loạn chức năng cơ vòng – bệnh nhân không kiểm soát được tiểu/đại tiện.
Đáng lưu ý, hẹp ống sống không phải lúc nào cũng gây đau. Dù hiếm gặp, nhưng tình trạng tê bì hoặc yếu cơ có thể xuất hiện mà bệnh nhân có rất ít hoặc không có cảm giác đau kèm theo.
Các nguyên nhân phổ biến
Hẹp ống sống thường do một hoặc nhiều yếu tố sau đây gây ra:
Thoái hóa khớp cột sống
Khi lớp sụn trơn bao phủ các mỏm khớp sau bắt đầu bị thoái hóa, các đầu xương sẽ cọ xát vào nhau và có thể dẫn đến sự hình thành các cấu trúc xương phát triển bất thường, gọi là gai xương. Tình trạng viêm và sự hình thành gai xương hệ quả có thể góp phần làm hẹp các lỗ liên hợp.
Bệnh lý thoái hóa đĩa đệm
Khi các đĩa đệm bị mất nước và bắt đầu xẹp xuống, các lỗ gian đốt sống cũng bắt đầu bị thu hẹp lại. Một khối lồi đĩa đệm cũng có thể bắt đầu lấn vào trong ống sống. Thoái hóa đĩa đệm cũng có thể gây áp lực lên các khớp mỏm sau và đẩy nhanh quá trình thoái hóa của chính các khớp này.
Dày hoặc gấp nếp hệ thống dây chằng
Các dây chằng trong ống sống có thể bị cốt hóa, xâm lấn vào không gian tủy sống hoặc các dây thần kinh cột sống lân cận. Một số dây chằng cũng có thể dễ bị gấp nếp, xoắn vào trong ống sống khi quá trình thoái hóa cột sống tiến triển.
Các yếu tố khác cũng có thể góp phần gây hẹp ống sống như dị dạng cột sống hoặc sự phát triển của các nang.
Diễn tiến của hẹp ống sống
Sự hẹp không gian trong cột sống thường phát triển theo thời gian như một phần của quá trình lão hóa. Mặc dù hẹp ống sống thường xảy ra ở những người từ 50 tuổi trở lên, bệnh cũng có thể khởi phát sớm hơn do chấn thương hoặc bẩm sinh (yếu tố di truyền).
Hẹp ống sống có thể trầm trọng hơn theo thời gian, nhưng tốc độ tiến triển rất khác nhau và không phải lúc nào cũng gây ra các dấu hiệu hoặc triệu chứng. Trong khi một số người có thể gặp tình trạng triệu chứng xấu đi nhanh chóng, những người khác lại thấy triệu chứng thuyên giảm nhờ vật lý trị liệu, dùng thuốc, nghỉ ngơi ngắn hạn hoặc các phương pháp điều trị bảo tồn khác.
Khi các xuất hệ các triệu chứng tổn thương thần kinh, chẳng hạn như tê bì hoặc yếu cơ, tiếp tục diễn tiến nặng hơn bất chấp việc nghỉ ngơi và điều trị nội khoa, phẫu thuật có thể cần được cân nhắc. Phẫu thuật thường được chỉ định cho hẹp ống sống khi chẩn đoán hình ảnh và các biện pháp chẩn đoán khác cho thấy các dấu hiệu và triệu chứng có khả năng được giải quyết bằng cách giải ép dây thần kinh cột sống và/hoặc tủy sống. Trước khi quyết định phẫu thuật hẹp ống sống, việc thảo luận về các rủi ro tiềm ẩn và các lựa chọn điều trị khác với phẫu thuật viên là rất quan trọng.
Khi hẹp ống sống trở nên nghiêm trọng
Các khiếm khuyết thần kinh – chẳng hạn như bệnh lý rễ thần kinh, bệnh lý tủy sống và/hoặc hội chứng chùm đuôi ngựa – có thể phát triển khi tình trạng hẹp ống sống trở nên nặng nề. Nếu một dây thần kinh cột sống hoặc tủy sống bị chèn ép đủ lâu, tình trạng tê bì vĩnh viễn và/hoặc liệt có thể xảy ra. Việc tìm kiếm sự hỗ trợ y tế ngay lập tức là cực kỳ quan trọng đối với bất kỳ tình trạng tê bì hoặc yếu cơ nào lan xuống cánh tay hoặc chân, hoặc khi có bất kỳ vấn đề nào về phối hợp vận động hoặc kiểm soát đại tiểu tiện.
