Các dây thần kinh ở chân có thể bị viêm, bị chèn ép hoặc bị thoái hóa do kết quả của các kích thích cơ học hoặc hóa học. Các dây thần kinh cũng có thể bị tổn thương do các bệnh lý phối hợp như đái tháo đường hoặc thiếu hụt dinh dưỡng. Tùy thuộc vào nguyên nhân gây tổn thương thần kinh, các triệu chứng cụ thể ở chân có thể khác nhau.
.
.
Đau thần kinh điển hình được mô tả là cơn đau nhói như bắn bắn, giống như điện giật, đau bỏng rát, hoặc tê buốt. Nó cũng có thể tạo ra một cảm giác như có nước nóng hoặc nước ấm chảy xuống đùi và/hoặc chân. Ở một số cá nhân, một cơn đau âm ỉ có thể xảy ra. Cơn đau có thể ngắt quãng hoặc liên tục.
Các loại đau thần kinh phổ biến nhất ở chân được mô tả dưới đây:
Bệnh lý rễ thần kinh
Thuật ngữ y khoa cho cơn đau chân có nguồn gốc từ một vấn đề ở các rễ thần kinh của cột sống thắt lưng và/hoặc cột sống cùng là bệnh lý rễ thần kinh (đau thần kinh tọa). Cơn đau này có thể gây ra khi các rễ thần kinh bị viêm, bị kích thích hoặc bị chèn ép. Các đặc điểm của cơn đau này phụ thuộc vào các rễ thần kinh bị ảnh hưởng.
Nghiên cứu chỉ ra rằng 95% bệnh lý rễ thần kinh ở cột sống thắt lưng cùng xảy ra tại các tầng L4-L5 và L5-S1. Cơn đau từ các rễ thần kinh này được đặc trưng bởi:
- Cơn đau khởi phát ở vùng lưng dưới hoặc mông và lan xuống đùi, bắp chân và bàn chân.
- Tê bì ở bắp chân, bàn chân và/hoặc các ngón chân.
- Yếu cơ ở các cơ háng, đùi và/hoặc bàn chân.
Bệnh lý rễ thần kinh điển hình ảnh hưởng đến một bên chân.
.
.
Bệnh lý thần kinh ngoại biên
Tổn thương đối với một hoặc nhiều dây thần kinh trong hệ thần kinh ngoại biên (nằm ngoài não và tủy sống) được gọi là bệnh lý thần kinh ngoại biên. Dạng bệnh lý thần kinh này ở chân phổ biến nhất xảy ra do đái tháo đường. Bệnh lý thần kinh ngoại biên do đái tháo đường thường gây ra:
- Cơn đau khởi phát ở các ngón chân và lan dần về phía đầu gối (còn được gọi là kiểu đi găng-đi vớ; hành động giống như khi đi một chiếc tất).
- Tê bì ở chân và bàn chân.
- Yếu cơ ở các ngón chân và cổ chân trong các giai đoạn muộn của bệnh lý.
Cơn đau do bệnh lý thần kinh ngoại biên điển hình ảnh hưởng đến cả hai bên chân.
Bệnh lý đám rối rễ thần kinh thắt lưng cùng
Bệnh lý này xảy ra do tình trạng viêm các mạch máu nhỏ ở chân dẫn đến giảm cung cấp máu cho các dây thần kinh, kết quả là gây tổn thương thần kinh. Bệnh lý này thường được thấy ở các cá nhân bị đái tháo đường và cũng có thể gây ra bởi các vấn đề khác. Các triệu chứng phổ biến bao gồm:
- Cơn đau thường bắt đầu tại một vị trí cụ thể, chẳng hạn như mông, háng, đùi, chân hoặc bàn chân và lan dần sang các vùng khác của chân.
- Tê bì và cảm giác châm chích ở các vùng bị ảnh hưởng.
- Yếu các cơ chân.
- Mất thăng bằng, điều này có thể gây ngã.
Điển hình là vài dây thần kinh bị ảnh hưởng cùng nhau. Bệnh lý có thể phát triển ở một bên chân và theo thời gian tiến triển liên lụy cả hai bên chân.
.
.
Bệnh lý thần kinh mác
Sự chèn ép của dây thần kinh mác ở gần đầu gối có thể gây ra các triệu chứng ở chân. Các triệu chứng điển hình bao gồm:
- Bàn chân rớt, được đặc trưng bởi việc không có khả năng nhấc bàn chân lên, hoặc các ngón chân bị vấp khi đi bộ.
- Tê bì dọc theo mặt bên của chân, phần trên của bàn chân, và/hoặc kẽ ngón chân thứ nhất.
Đau không phải là một đặc điểm điển hình của bệnh lý này nhưng có thể xuất hiện khi bệnh lý thần kinh mác xảy ra như một kết quả của chấn thương.
.
.
Đau dị cảm vùng đùi
Sự chèn ép của dây thần kinh bì đùi ngoài ở vùng đùi có thể gây ra một bệnh lý gọi là dị cảm đau đùi. Các triệu chứng điển hình bao gồm:
- Cơn đau bỏng rát hoặc đau nhức ở mặt ngoài và/hoặc mặt trước của đùi.
- Cảm giác lạnh buốt ở các vùng bị ảnh hưởng.
- Cảm giác tiếng ve kêu hoặc rung động ở vùng đùi.
Cơn đau do dị cảm đau đùi điển hình tăng lên khi đứng hoặc đi bộ và giảm đi khi ngồi.
Hội chứng đường hầm cổ chân
Sự rối loạn chức năng của dây thần kinh chày do sự chèn ép thần kinh bên trong đường hầm cổ chân của bàn chân gây ra hội chứng này. Các triệu chứng phổ biến bao gồm:
- Cơn đau sắc nhọn, đau nhói như bắn ở khớp cổ chân trong và dọc theo lòng bàn chân.
- Tê bì ở lòng bàn chân.
- Cảm giác châm chích và/hoặc bỏng rát ở bàn chân.
Các triệu chứng điển hình trở nên tồi tệ hơn vào ban đêm, khi đi bộ hoặc đứng, và/hoặc sau hoạt động thể chất; và tốt hơn khi nghỉ ngơi.
.
.
Đau cách hồi do nguyên nhân thần kinh
Trượt đốt sống thoái hóa là một nguyên nhân phổ biến của đi khập khiễng cách hồi do nguyên nhân thần kinh.
Loại đau chân này xảy ra do tình trạng hẹp ống sống gây ra sự chèn ép tủy sống. Sự chèn ép này có thể xảy ra do các gai xương, thoát vị đĩa đệm thắt lưng, hoặc trượt đốt sống (sự trượt ra trước của một đốt sống).
Các triệu chứng của đi khập khiễng cách hồi do nguyên nhân thần kinh điển hình xảy ra ở cả hai bên chân và bao gồm:
- Đau và tê bì khi đi bộ, đứng, hoặc thực hiện các bài tập ở tư thế thẳng đứng.
- Yếu cơ trong các cử động của chân.
Cơn đau do đi khập khiễng cách hồi do nguyên nhân thần kinh điển hình tăng lên khi ngửa cột sống ra sau và giảm đi khi cúi gập cột sống về phía trước tại thắt lưng, khi ngồi, hoặc khi nằm xuống.
Một chuyên gia y tế có trình độ có thể giúp chẩn đoán nguyên nhân chính xác của đau thần kinh ở chân dựa trên loại triệu chứng biểu hiện, tiền sử bệnh, và bằng cách thực hiện một số xét nghiệm lâm sàng nhất định.
